تعریف نثر و ویژگیهای آن هنگامی که یک کلام یا سخن بدون وزن و قافیه بیان شود و مفاهیم و معانی مختلفی را با وضوح و ساده بیان کند، به این کلام نثر گفته میشود. نثرها معمولا به صورت ساده و به هم پیوسته با جملههای متوالی بیان میشوند و در آنها هر کلمه در جای خود قرار دارد. نثر به انواع مختلفی دستهبندی میشود، از جمله میتوان به نثر مرسل یا ساده، نثر مسجع یا موزون، نثر فنی و نثر بینابین اشاره کرد. انواع نثر و ویژگیهای آن در نثر ساده (مرسل)، هیچ یک از صنایع لفظی و سجع استفاده نمیشود و مفاهیم به سادگی بیان میشوند. در نثر مسجع، از آرایه سجع برای ایجاد جملات آهنگین و شاعرانه استفاده میشود. این نوع نثر به ویژه زمانی که در انتهای جملات از کلمههای سجع استفاده شود، به جملات قرینه معروف است. نثر فنی نیز ترکیبی از نثر مرسل و مسجع است و در آن لغات، ترکیبات، مثلها، روایات و آیات به کار میروند. سجع در نثر و شعر سجع نوعی آرایه ادبی است که باعث آهنگین شدن متن یا شعر میشود. کلمههای سجع در نثر یا شعر میتوانند بر مبنای یکسان بودن وزن یا حروف آخر یا هر دوی آنها دستهبندی شوند. کلمههای سجع متوازی زمانی استفاده میشوند که وزن و حروف آخر کلمات مشابه باشند. کلمههای سجع مطرف تنها از نظر حروف آخر مشابه هستند، در حالی که کلمههای سجع متوازن فقط از نظر وزن مشابه اند. در این فرادرس چه چیزی یاد میگیریم؟ در این آموزش، ابتدا ویژگیهای نثر را تعریف خواهیم کرد، سپس انواع مختلف نثر و ویژگیهای آنها را توضیح میدهیم. در ادامه، به تعریف سجع و ویژگیهای آن خواهیم پرداخت و انواع کلمههای سجع را بررسی میکنیم. در نهایت، با بررسی مثالهای کاربردی، نحوه شناسایی و تشخیص نثر و انواع سجع در نثر و شعر را یاد میگیریم.
