بدون شک، اختلالات مصرف مواد مخدر یکی از مهمترین مشکلات و عمدهترین معضلات جامعه بشری امروز به شمار میرود. استفاده از مواد اعتیادآور تاثیرات مخرب همهجانبه بر سلامت جسم و روان فرد، خانواده و جامعه گذاشته است. اعتیاد یک رفتار ساختیافته در استفاده از مواد نارکوتیک به شمار میرود که عموما تحت تاثیر عوامل بیرونی (محیطی-اجتماعی) قرار دارد و برخاسته از یادگیری است. چنین رفتاری خود قادر است باعث فعالیتهای روانی و وابستگیهای فیزیولوژیکال و جسمانی در فرد شود. بنا بر آنچه گفته شد، اعتیاد نهتنها یک رفتار و عادت شکلیافته به شمار میرود، بلکه از نظر روحی و جسمی فرد معتاد را در وضعیتی قرار میدهد که تظاهرات چنین رفتاری تقویت شود. اعتیاد میتواند به عنوان یک مسئله اجتماعی مطرح شود و عکسالعملی در برابر فشارها و واکنشی نسبت به کمبودها و ناسازگاریهای اجتماعی باشد. از آنجا که جامعه متشکل از افرادی است که در ارتباطات اجتماعی به هم پیوستهاند، هرگونه اختلال، نارسایی و بینظمی در ارتباطات اجتماعی صحت و انتظام کل سیستم را به مخاطره انداخته و عملکرد آن را مختل میسازد. بنابراین، از دیدگاه آسیبشناسی اجتماعی، اختلال در روابط اجتماعی به مثابه اختلال و پریشانی کل سیستم اجتماعی محسوب میشود و باید یک فرد متخصص وارد عمل شود. یک روانشناس در حوزه اعتیاد باید آشنایی کامل به انواع مصاحبهها، کلیه انواع مواد مخدر و علائم و عوارض آن و توانایی تشخیص صحیح اختلالات وابسته به مواد و راههای درمان آن داشته باشد. بررسیهای بالینی نشان داده است که اغلب معتادانی که تصمیم به ترک گرفتهاند، به دلیل خستگی و دلزدگی از اعتیاد، برای ترک آن مراجعه کرده و عدهای نیز به دلیل آیندهنگری در مورد زندگی، همسر و فرزندان خویش مبادرت به ترک میکنند. البته در مضیقه مالی قرار گرفتن شدید نیز آنان را برای ترک اعتیاد مصمم میکند. حفظ آبروی خانوادگی و سرانجام ناراحتیهای جسمی و روانی ناشی از اعتیاد از جمله علل دیگر مراجعه برای ترک اعتیاد است. در این فرادرس، ضمن آشنایی با تعاریف اعتیاد، تاثیر آن بر سلامت روان، انواع اعتیاد و علایم و عوارض آن بررسی شده و سپس چگونگی مشاوره با مبتلایان به اعتیاد و راهکارهای درمانی برای بهبود آنها پرداخته خواهد شد و در انتها نیز به مساله مهم پیگیری پس از درمان و لغزش و تابآوری میپردازیم. در دو دهه اخیر، اعتیاد به عنوان یکی از مهمترین مشکلات و عمدهترین معضلات در سراسر جهان شناخته شده است. تحقیقات نشان داده است که نفوذ مواد اعتیادآور و اشاعه تصاعدی آن در سراسر جهان نزد تمام اقشار و طبقات اجتماعی رخ میدهد. به عنوان مثال، بر اساس پژوهشهای صورت گرفته، میزان مصرف متعارف هروئین در هر ده هزار نفر جمعیت نیویورک با توجه به گروههای شغلی، متفاوت است. این میزان در بین افرادی که مشاغل دفتری و یا فروشندگی داشتند، به نسبت بیش از دیگر مشاغل بوده است، همچنین درصد بالایی از معتادان در مشاغل پزشکی دیده شدهاند، به طور مثال از هر ۸۵ پزشک آمریکایی، یک نفر معتاد بوده است.
