تعریف و کاربرد محلول های اشباع و غیراشباع + نحوه تهیه با مثال (رایگان)

محلول‌ها با توجه به ویژگی‌هایی که از خود نشان می‌دهند به انواع مختلفی دسته‌بندی می‌شوند. به طور کلی از ترکیب یک حلال و یک حل‌شونده محلول تشکیل می‌شود. محلول‌ها به سه دسته محلول غیر اشباع، محلول اشباع و محلول فوق اشباع دسته‌بندی می‌شوند. زمانی که یک حل‌شونده در یک حلال حل شود، باعث ایجاد یک محلول یکنواخت می‌شود. به محلولی که یک حل‌شونده در آن حل می‌شود، محلول غیراشباع می‌گویند. در یک محلول غیراشباع می‌توانیم مقدار ماده حل‌شونده را افزایش دهیم تا جایی که محلول مورد نظر به اشباع برسد. هنگامی که محلول به نقطه اشباع برسد، دیگر نمی‌تواند مقدار ماده‌های حل‌شونده را در خود حل کند. به طور طبیعی اکثر محلول‌ها در دسته محلول‌های غیراشباع قرار دارند. در واقع با اضافه کردن مقدار ماده حل‌شونده به این محلول‌ها، باعث می‌شود که محلول از حالت غیراشباع به حالت اشباع تبدیل شود. هنگامی که محلول در حالت اشباع است نمی‌توانیم مقدار ماده حل‌شونده را به حلال اضافه کنیم، زیرا با اضافه کردن مقدار ماده حل‌شونده به حلال، حل‌شونده‌ها در حلال رسوب می‌کنند. این رسوب می‌تواند به شکل جامد نشان داده شود یا به شکل گاز ارائه شود. هنگامی که به یک محلولی که در حالت اشباع قرار دارد، مقداری از یک حل‌شونده اضافه شود، در این حالت تغییری در غلظت آن محلول ایجاد نمی‌شود. در این حالت مقدار اضافی حل‌شونده به صورت جامد ته‌نشین می‌شود. بنابراین می‌توانیم بگوییم که محلول تشکیل شده پایدار نیست و به آن محلول فوق اشباع یا سیر شده می‌گوییم. بنابراین هنگامی که مقدار ماده حل‌شونده بیش از مقدار آن در محلول اشباع باشد، این مقدار در محلول رسوب می‌شود که به این نوع محلول، محلول فوق اشباع یا سیرشده می‌گویند. تغییرات دما نیز می‌تواند بر انحلال‌پذیری تاثیرگذار باشد. هنگامی که دما افزایش یابد، باعث می‌شود حلالیت مواد جامد افزایش یابد. بنابراین در دمای بالا یک محلول اشباع به دست می‌آید. از طرفی دیگر مقدار ماده حل‌شونده در دمای بالا بیش از دمای پایین است. هنگامی که یک محلول سرد شود، در این حالت به یک محلول فوق اشباع تبدیل می‌شود. زمانی که یک بلور به یک محلول فوق اشباع اضافه شود، در این حالت تبلور حاصل می‌شود. انحلال‌پذیری یکی از پارامترهای اثرگذار بر ویژگی‌های محلول‌ها است. بهین مقدار از یک حل‌شونده که می‌تواند در مقداری از یک حلال حل شود، انحلال‌پذیری می‌گویند. از محاسبه مقدار جرم حل‌شونده به حجم حلال می‌توان میزان انحلال‌پذیری را به دست آورد. علاوه بر این با محاسبه مقدار جرم حل‌شونده به حلال نیز می‌توان میزان انحلال‌پذیری را محاسبه کرد. با افزایش دما، میزان انحلال‌پذیری محلول‌های یونی نیز افزایش پیدا می‌کند. هر چقدر اندازه حل‌شونده‌ها کوچک‌تر باشد، در این حالت میزان انحلال‌پذیری آن‌ها است. در نهایت اگر سرعت انحلال و تبلور مساوی با یکدیگر باشد، می‌توانیم یک محلول اشباعی داشته باشیم که به حالت تعادل رسیده است. در این آموزش برای درک کامل مباحث و موارد مربوطه می‌خواهیم با همدیگر با محلول‌های اشباع و غیراشباع و کاربردهای آن‌ها آشنا شویم. بنابراین در ابتدا محلول غیراشباع را معرفی می‌کنیم. سپس محلول اشباع و فوق اشباع را توضیح می‌دهیم. به نحوه تهیه محلول‌های اشباع و فوق اشباع اشاره می‌کنیم. همچنین مفهوم انحلال‌پذیری و عوامل موثر بر آن را بیان می‌کنیم. در نهایت با ذکر مثال کاربردی نحوه تهیه محلول‌های اشباع و فوق اشباع را مورد بررسی و تحلیل قرار می‌دهیم.

فرادرس

ساره شفیعی